Лараме ешархой! ХIокху жайнин цIе «Сан Дела АллахI ву» ю. ХIокху жайно чулаьцна бусалба адамна хаар уггаре хьалхара а, коьрта а долу хIума – АллахI вовзар, АллахIца гIиллакхе хилар. Иштта чулаьцна адам даима ша тIетевжачуьнга а, болх тIебуьллучуьнга а хьашт хилар. ХIора адамна Iедалан ницкъ оьшуш хилар а - шен сийлахьчу дахарна, кхерамазаллина, деган паргIатонна юкъара а болуш, цунна дехнарг луш, и кхоьручу хIуманах ларвеш болу. Цхьацца масале дийцарш а ду кхузахь: «Хин кема», «Бешан да» цIераш йолу. ХIокху жайно йовзуьйту АллахIан тIех хаза цIераш, довзуьйту Цуьнан исбаьхьа куьцаш, билгалдоккху Дела къинхетаме хилар.

Гочдинарг: Ирезин Халид

Стаг даима хьашт ву ша тIетевжачуьнга, тIе болх буьллучуьнга.. боккха, Iедале ницкъ оьшу цунна шена сийлахь вахарна, кхерамазаллийна, дега паргIатонна юкъара болуш.. ницкъ, цунна дехнарг луш, и кхоьручу хIумнах ларвеш, ницкъ, цуьна лаамаш кхочуш беш, цунна цуьна са а, дегI а лардеш.

ХIара боккха ницкъ-иза тешар ду массо хIуманна тIехь ницкъ кхочуш Дела хиларха. Иза АллахI-ЦIена а, Лекха а ву. Цо-Лекха ву И-аьлла: "Баккъалла а, шун Дела АллахI ву, ялх дийнахь стигланаш а, латта а кхоьллина волу. Цул тIаьхьа Иза Iарша тIехь дIанисвелла ( шеца там ма-ббу ). Буьйсане де ( боданца ) дIакъовлуьйту Цо, цунна тIаьххье чехка схьайогIу и. Малх, бут седарчий ( кхоьллинарг ву И ) цуьна омранна муьтIахь долуш. ЛадогIалаш, кхоллар, омру Цунна ду. Iаламин да волу АллахI сийлахь - беркате ву″. «Аль-аIраф: 54 аят».

АллахI-Лекха ву И-цхьаъ хиларха тешар - иза хьалхара рукна ( коьрте меже ) ю Исламан пхе меженах ( арканех ).

АллахIа-Лекха ву И-вайга дина омра ду Ша кхоьллинчу хIумнашкахь ойла ярца. И сийлахь-воккха хиларан билгало гойтуш йолчу - ЦIена а, Лекха а ву И.. ТIаккха хIара стигал, цу чохь долу дуьненаш, седарчий, уьш лела некъаш, седарчий гулделла меттигаш.. хIара латта, цу чохь долу хьайбанаш, ораматаш, хазнаш.. хIара хIоьрднаш, цу чохь долу инзаре, тамашийна хIумнаш, уьш дерриге АллахIан-Лекха ву И-цецвокхчу билгалонех ду.

АллахI - Лекха ву И-хиларан билгалонах хаьттина цхьана акха Iарбочуьнга ( бедуине ), цо аьлла: Хино Iам буй хоуьйту, когийн ларо цигахула цхьаъ вахар хоуьйту.. тIаккха дуьненаш, седарчий чохь долчу стиглано, даккхий, шуьйра некъаш чохь долчу латтано, яккхий толгIенаш чохь йолчу хIоьрднаша ца гойту массо хIуманна тIехь ницкъ кхочуш, массо хIума хууш, собаре волуш, уьш кхоьллинарг хилар? АллахI шеца там боцчу массо хIумнах цIена ву ( СубхьаналлахI ). Сан дела шеца хила там боцчу массо хIумнах цIена ву ( Субхьана рабби )!!

АЛЛАХIЦА ГIИЛЛАКХЕ ХИЛАР

Бусулбано АллахIаца-Лекха ву И-тIелаьцна гIиллакх леладо. Цо бохучунна муьтIахь хуьлу. ХIокху гIиллакхех ду:

АллахI-Лекха ву И-везар ду: Бусулбанна АллахI-Лекха ву И-веза, Цунна и муьтIахь хуьлу Iибадат дарца. Вайна АллахIа хаийтина муьъма стаг АллахI-Лекха ву И-везаш хирг хилар. Цо-Лекха ву И-аьлла: "Муьъма нехан АллахI везар чIогIа ду″. «Аль-бакъара: 165 аят».

АллахI-Лекха ву И-дагахь латтавар ду: бусулбанна АллахI виц цало къайлах а, гучах а. Цунна хаъа АллахIана-ТаIала-цхьа хIума къайлах доций. Иза, тIаккха, хууш ву цуьна массо хIума а. Цо-ТаIала-аьлла: "Шу мичхьа хилчи а Иза шоьца ву, Аша дийриг АллахI гуш ву″. «Аль-хьадид: 4 аят».

АллахIах-ТаIала-кхерар ду: Иза массо хIумана корта бу. Цуьнца бусулба АллахI реза хиларе кхочу. Цо-ТаIала-аьлла: "АллахIах кхоьруш верг, Цо цунна цуьна балхах аьтто бийр бу″. «Ат-тIалакъ: 4 аят».

АллахIана-ТаIала-муьтIахь хилар ду: Бусулбано АллахIа омра динарг кхочуш до, АллахIа дихканчух гена волу, цуьнгахь ойла цахьийзош. Цо-ТаIала-аьлла: "Муьъма нехан дош хилла, АллахIана а, цуьна элчанна а уьш тIекхайкхича, царна юкъахь цуьнга хьукма дойта, тхуна хаза а хези, тхо муьтIахь а ду алар″. «Ан-нур: 51 аят».

Iибадатехь даггара хилар ду: Бусулбано дуьззина до ша деш долу Iибадат. Цо-ТаIала - аьлла: "Аша диканиг дича АллахI и хууш ву″. «Аль-бакъара: 197 аят» Пайхамара - IалайхIис-салам-аьлла: "Ихьсан бохург ахьа АллахIана Iибадат дар ду и хьуна гуш волуш санна. Хьуна И гуш вацахь а Цунна хьо гуш ву″. «Аль-бухарий, Муслим».

АллахIах тешар, Цунна тIе болх биллар ду: Иза ийман баккъалла хиларан билгало ю. Цо-ТаIала-аьлла: "АллахIана тIе болх биллинарг - Иза цунна кхачаме ву″. «Ат-тIалакъ: 3 аят».

АллахIе-ТаIала-верзар, Цуьнгара гIо лахар ду: АллахI-ТаIала-уггар дика накъост а, гIоьнчи а ву. Цо-ТаIала-аьлла: "Гатвеллачунна жоп луш верг мила ву, иза Цуьнга кхайкхича, вониг дIадоккхуш верг а?″ «Ан-намл: 62 аят». Пайхамара-IалайхIис-салам-аьлла: "Ахьа дехахь АллахIе дехалахь, ахьа гIо лахахь АллахIера лахалахь″. «Ат-тирмизий».

АллахIана-ТаIала-Цуьна ниIматашна шукру дар ду: Бусулба стага АллахIана шукру до Цуьна дагарлун доцчу ниIматашна. Стага шен Далла шукру моссуз ди дукха ниIматаш ло Цо цунна. Цо-ТаIала-аьлла: "Шун Дала дIакхайкхийна аша нагахь санна шукру дахь шу сов дохур ма-ду аса. Баккъалла а, сан Iазап чIогIа ма-ду, аша нагахь санна керстаналла дахь″. «ИбрахIим: 7 аят».

АллахIан новкъа ( Цуьна дин бахьна долуш ) цхьа хIума цакхоор ду: Бусулбано цхьа хIума ца кхоа до АллахI реза хилар лоьхуш. Цо-ТаIала-аьлла: "Баккъалла а, АллахIа муьъманашкара эцна цера синош а, цера даьхнеш а дуьхьал ялсамане луш″. «Ат-тавба: 111 аят».

АллахIе тоба дар ду: Муьъма стаг шен Далла Iеса хилча оцу Iасаллеха вухавоьрзу и, АллахIе тоба до цо. Дала-ТаIала-аьлла: "Массара АллахIе тоба де, хIай муьъманаш, декъал хир ду шу″. «Ан-нур: 31 аят». Пайхамара-IалайхIис-салам - аьлла: "АллахIе тоба де, хIай нах, аса, баккъалла а, Цуьнга дийнахь-буса боьIазза тоба до ( шуна )″. «Муслим».

ХИНА КЕМАНАН ДИЙЦАР

Цхьана дийнахь бусулбанийн цхьа халиф волче веара Делах цатешаш волу стаг. ЧIогIа ша - шех тешна волуш цо элира цуьнга: Суна цхьа цакарво Дела хиларха со тешо, шун мел воккхачу Iилманчийца къовсар дара аса, со цул тоьларг хиларха тешна ву со .

Халиф кIеззиг сецна Iийна ша - шега элира: Аса и ве аьлча наха эр ду-кх цунна дуьхьал даккха хIума ца хили тхан. Цул тIаьхьа шен везир схьа кхойкхина цуьнга омра дира цо имам Абу-хьанифат Ан-нуIман схьа кхайкха аьлла.

Дукха хан цаелира Абу-хьанифат веана чукхача, тIаккха цунна дIахаийтира халифа Делах цатешачуьна ( мулхьидан ) болх. Цо цуьнга дийхира цуьнца къамел дар а, иза АллахI-ТаIала-хиларха тешор а.

Абу-Хьанифата элира: Аса цунна чIагIдеш хоуьйтур ду АллахI хилар, амма аса хьоьга пурба доьху цаторуш болу цхьа болх чекхбаккха луларчу юьртахь, цул тIаахьа сиха схьавогIур ву со. Цунна пурба делира халифа дIаваха .

Хан дIаяхара, Абу-Ханифат дукха тIаьхьа висира. Мулхьид дазалла, куралла гучуяха волавелира. Халифе элира цо: Суна дIаваха пурба ло, Абу-Хьанифат ведда, со тешо ша гIорасиз волун дела .

Мулхьид дIаваха наьIарехьа вола валарца чувеара Абу-хьанифат, ша тIаьхьа висарна бехказа волуш. Цо хаийтира царна ша вогIучу некъахь доккха хи карийна хилар. Кема ца хиларна охьахиира иза кема даре хьоьжуш. Хьоьжуш Iар дахделира. ЦIехьхьана Абу-Ханифатана инзаре, тамашийна болх гира.. гуллуш дечигаш гира цунна. Дечигашна тIедогIаделла лаьтташ хьостамий дара. Мичара ели ца хууш цхьа жIов гучуяьлла хьостамий дIадетта йолаелира. Лерина, дика дина хина кема дIахIоттина гира цунна шена хьалха. ТIаккха цунна тIехиъна схьавеара ша. Мулхьид цо и дийцича вела волавелира, цо элира: Хьераваьллачо бен дийр дац хIара къамел. Цхьаммо я бакъдийр дац и. ХIаваэхь тIема муха довлу хьостамий, аннаш хи тIехь гуллуш, царех тIаккха кема хуьлуш, цхьаммо дина доцуш.?

Кхузахь велакъежира Абу-хьанифат, цо элира: Жима кема хилар, динарг цхьа воцуш, хьекъало бакъдеш цахилча, ткъа бакъдийр дуй хьекъало хIара дерриге дуьне, шена чохь мел долчу лаьттаца, маьлхаца, баттаца ша-шех хилла бохург, цхьана ницIкъ болчу кхуллачо кхоьллина доцуш?

Дан хIума доцуш висира мульхьид, цул тIаьхьа элира цо: Бакълуьй хьо, хIокху дуьненан кхоьллинарг ца хилча йиш яц. И ву и ( дуьне ) кхоьллинарг, низамехь и дIахIоттийнарг.. Иза сан Дела ву!

САН ДЕЛАН ХАЗА ЦIЕРАШ

АллахIан элчано-IалайхIис-салам-аьлла. "АллахIан езткъай ткъайасна цIе ю, баьIа ю уьш цхьаъ тIеоьшуш. Цхьаммо уьш дагахь Iамор яц иза ялсамана вахана бен″. «Аль-бухарий, Муслим».

АллахIан хаза цIераш хIорш ю:

1. АллахI الله-: Далла шенна бен тилла ца мегаш цуьна цIе ю и (вай долахь цIе олуш йолу). И цIе хьахийча (яьккхича) хьекъал Цунна тIе бен цадоьрзу-Сийлахь, цIена ву И.

2. Ар-Рахьман الرحمن-: Юкъара къинхетам дукха берг ву И. Цундела Цо къинхетам бо муьъманах а, керстанах а. АллахIана-ТаIала-шенна бен цамегаш куц ду и. (АллахIана бен и куц дало мегар дац).

3. Ар-Рахьим الرحيم-: Кьинхетам дукха болуш верг ву И. АллахIа хIара куц Мухьаммадана-IлайхIис-салам-далийна КъорIана тIехь. Иза АллахIа эхартахь къаьссттина муьъмачу нахах къенхетам бийриг хилар хоуьтуш Цуьна цIе ю.

4. Ал-Малик الملك-: Шен паччахьаллехь шена луург дийриг ву И.

5. Ал-Къуддус القدوس-: Сакхатех, эшамех (кхачамбацаршха) цIанвинарг ву И.

6. Ас-Салам السلام-: Шен халкъана машар, тешам, деган паргIато, бехке цавар луш верг ву И.

7. Ал-Муъмин المؤمن-: Шен халкъана ша ваIада (дош делла) йина мел а, Iазап а (таIзар) бакъдийриг,кхочуш дийриг ву И.

8. Ал-МухIаймин المهيمن-: Куьгалла дерриге шен карахь дерг ву И.

9. Ал-Iазиз العزيز-: Ницкъ болуш верг, тоьлларг ву И. Массо хIума Цунна муьтIахь ду.

10. Ал-Джаббар الجبار-: Шен омранаш чекхдохуш, кхочуш деш верг ву И.

11. Ал-Мутакаббир: المتكبر- Сийлахь-воккха хиларан куц Шена бен доцуш верг ву И- СубхьанахI.

12. Ал-Халикъ الخالق-: Махлукъаташ (кхоьллина хIуманаш) хилийтинарг, уьш кхоьллинарг ву И.

13. Ал-Бариъ البارئ-: Махлукъаташ кхоьллинарг ву И , цера бух боцуш.

14. Ал-Мусоввир المصور-: Ша кхуллучу массо хIуманна и кхечух къастош сурт луш верг ву И.

15. Ал-ГIаффар الغـفار-: Гечдар дукха долуш верг ву И.

16. Ал-КъаххIар القهار-: Массо хIума шен паччахьаллийна , ницкъана кIел далийнарг ву И.

17. Ал-ВаххIаб الوهاب-: Шен лайшна совгIаташ, ниIматаш цакхоош луш верг ву И.

18. Ар-Раззакъالرزاق- : Халкъашна массарна рицкъа луш верг ву И.

19. Ал-Фаттахь الفـتاح-: Хьукма деш верг (Куьгалла дийриг) ву И.

20. Ал-Iалим العليم-: Шена цхьа хIума къайла доцуш, массо хIума хууш верг ву И.

21. Ал-Къабид القابض-: Шен лайшха шена луъчунна рицIкъа гаттдеш верг ву И.

22. Ал-БаситI الباسط-: Шена луъчунна рицIкъана шорто еш верг ву И.

23. Ал-Хафид الخافض-: Къинхетам боцу, зулме нуьцIкъа дай охьатаIош, уьш сийсаз беш верг ву И.

24. Ар-РафиI الرافع- : Муьъманашха хьалаваккхарна хьакъ верг хьалаойъуш верг ву И.

25. Ал-МуIизз المعز-: Сийлалла шен лайшха шена луъчунна луш верг ву И.

26. Ал-Музилл المذل-: Сийсазалла шена луъчунна хуьлуьйтуш верг ву И.

27. Ас-СамиI السميع-: Хезаш мел йолчу хIумнах кхуьуш верг ву И.

28. Ал-Басир البصير-: Гуш мел йолчу хIумнах кхуьуш верг ву И.

29. Ал-Хьакам الحكم-: Лайшна йукъахь хьукма деш верг ву И.

30. Ал-Iадл العدل-: Юьззина нийсо еш верг ву И.

31. Ал-ЛатIиф اللطيف-: Шен лайшха къахеташ верг ву И.

32. Ал-Хабир الخبير-: Мел кIеззиг долу (жима долу) хIумнаш хууш верг ву И.

33. Ал-Хьалим الحليم-: ТаIзар да сихлуш воцург (собре верг) ву И.

34. Ал-Iазим العظيم-: Сийлахь-воккха хиларан даржашха уггар лакхара куц шегахь долуш верг ву И.

35. Ал-ГIафур الغفور-: Лайн къиношна къинтIийра волуш верг ву И.

36. Аш-Шакур الشكور-: Муьъманашна бекхам (мел) совбоккхуш верг ву И.

37. Ал-Iалий العلى-: Ша хесточул сийлахь а, лекха а ву И - СубхьанахI.

38. Ал-Кабир الكبير-: Хьекъалш а, хIума хаадаларан меженаш а шех кхиа ницIкъ боцуш верг ву И.

39. Ал-Хьафиз الحفيظ-: Шех цхьа хIума къайла ца дериг ву И.